نقش لیگنان و لیگنین در سلامتی

محققان طی مطالعات خود نشان داده‌اند که فیبرها تأثیر قابل توجهی در کنترل یا کاهش برخی بیماری‌های مزمن ، مثل دیابت ، امراض قلبی – عروقی و برخی سرطان‌ها دارند.
‎این فیبرها که در دیواره سلول‌های گیاهی قرار دارند ، در برابر هضم مقاوم هستند . از آن جمله می‌توان سلولز ، همی‌سلولز ، لیگنین و پلی‌ساکاریدهایی مانند پکتین را نام برد .
مطالعات سال‌های اخیر نیز نقش فیبر در سلامت افراد را تایید کرده است.
‎فیبرهای نامحلول در آب (سلولز، لیگنین و اغلب همی سلولزها) از طریق جذب ترکیبات سمی و کاهش یبوست به بهبود عملکرد سیستم گوارش کمک می‌کنند.
‎این فیبرها در ساختمان اولیه و ثانویه سلول‌های گیاهی یافت می‌شوند . سلولز در دیواره سلول‌های گیاهی به صورت اتصال یافته با همی‌سلولز و لیگنین وجود دارد و همین اتصال عامل مقاومت آن‌ها در برابر آنزیم‌های گوارشی و اسید معده است . از این‌رو فیبرهای نامحلول به میزان ناچیزی در روده‌ی بزرگ توسط باکتری‌ها تخمیر می‌شوند.

فیبرهای محلول در آب (پکتین، بتا- گلوکان و برخی از همی‌سلولزها) در دیواره اولیه سلول گیاهی – جایی که تیغه میانی نام دارد – یافت می‌شوند.
‎فیبرهای محلول ویسکوزیته مایع گوارشی درون معده و روده را افزایش می‌دهند و باعث کند شدن هضم نشاسته و انتقال گلوکز می‌شوند . این فیبرها به شدت توسط باکتری‌های روده بزرگ تخمیر می‌شوند.
در حقیقت این فیبرها، ماده‌ی اولیه لازم برای ساخت تعداد زیادی از مواد فعال فیزیولوژیکی (ویتامین‌ها و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر) توسط باکتری‌های روده را فراهم می‌کنند.

لیگنان‌ها ترکیباتی متفاوت از لیگنین هستند

‎اخیراً ترکیباتی به مقدار کم و به صورت اتصال یافته با فیبرها شناسایی شده‌اند که اثرات فیزیولوژیکی مهمی به آن‌ها نسبت داده می‌شود. این ترکیبات لیگنان نام دارند. لیگنان‌ها گروهی از ترکیبات شیمیایی هستند که در گیاهان یافت می‌شوند و یکی از ترکیبات عمده خانواده فیتواستروژن‌ها می‌باشند.
‎این ترکیبات که در گیاهان وجود دارند، شبیه هورمون استروژن بوده و خاصیت ضد اکسید شدگی هم دارند . دو گروه عمده‌ی دیگر فیتواستروژن‌ها، ایزوفلاون‌ها و کومسترول‌ها هستند.
‎لیگنان همچنین دارای قدرت ضد اکسید شدن را داشته و از پیش اكسید شدن چربی‌ها و تولید ترکیبات مضری چون رادیکال‌های آزاد و اسیدهای چرب آزاد جلوگیری می‌کند
‎لیگنان در گیاهان به عنوان یک خط دفاع شیمیایی عمل و از گیاه در برابر حشرات ، میکروب‌ها و حتی گیاهان دیگر محافظت می‌کند . پس جای تعجب نیست که این ترکیب به صورت اتصال یافته با سطح خارجی دیواره سلولی یافت می‌شود .
در غلات، لیگنان عمدتاً در خارجی‌ترین لایه سلول پریکارپ و پس از آن در لایه آلرون متمرکز است ؛ بنابراین در پوسته غلات که یک منبع عمده فیبر رژیمی است، به وفور وجود دارد.
‎خلاف لیگنین ، اتصال لیگنان به دیواره سلول گیاهان از نوع شیمیایی نیست؛ بنابراین از طریق حلال‌های استخراج‌کننده و دیگر روش‌ها قابل جداسازی، از سلول گیاهی است.

لیگنان‌های گیاهی منشاء انواع جانوری هستند

لیگنان موجود در گیاهانی چون دانه‌های روغنی ، غلات ، سبزیجات و میوه‌ها ، در روده بزرگ پستانداران و توسط باکتری‌ها به دو ترکیب دی فنولیک ساده و قابل جذب به نام‌های اینترولاكتون واینترودیول تبدیل می‌شود.
‎این دو ترکیب، لیگنان حیوانی نامیده می‌شود؛ زیرا تنها در پستانداران وجود دارد. این دو ترکیب از حذف آنزیمی گروه‌های متیل و هیدروکسیل از لیگنان گیاهی پدید می‌آیند و از طریق چرخه کبدی- روده‌ای جذب می‌شوند. در نهایت هر دو ترکیب با مصرف گلوکز و سولفات از راه ادرار به صورت فنل آزاد دفع می‌شوند.
‎برخی مطالعات، بین سطح لیگنان در بدن و کاهش احتمال بروز بیماری‌هایی
‎چون سرطان سینه، تخمدان، پوکی استخوان و بیماری‌های قلبی و عروقی
‎رابطه مستقیمی را نشان می‌دهند . به عنوان مثال در برخی مطالعات، کاهش خطرات قلبی تا 65 درصد گزارش شده است.